مراقبت‌های بعد از عمل

بعد از عمل بینی چی بخوریم و چی نخوریم؟ رژیم غذایی روزبه‌روز

بعد از عمل بینی چی بخوریم و چی نخوریم؟ رژیم غذایی روزبه‌روز

«بعد از عمل بینی چی بخوریم؟» سوالیه که معمولاً همراهِ بیمار زودتر از خود بیمار می‌پرسه، چون قراره توی روزهای اول آشپز خونه باشه. جواب کوتاه اینه: غذای نرم، کم‌نمک، ولرم و پرپروتئین. ولی جزئیاتش مهمه؛ چون تغذیه‌ی درست می‌تونه ورم و کبودی رو کمتر، یبوستِ ناشی از داروها رو قابل‌تحمل‌تر و ترمیم زخم رو سریع‌تر کنه.

این راهنما بر اساس توصیه‌های رایج جراحان بینی و تجربه‌ی بیمارها نوشته شده. اگه بیماری زمینه‌ای مثل دیابت، فشار خون، مشکل کلیه یا حساسیت غذایی دارید، یا جراح‌تون برنامه‌ی دیگه‌ای داده، همون رو ملاک قرار بدید.

چرا تغذیه بعد از عمل بینی مهمه؟

بدن برای ساختن بافت جدید به پروتئین، ویتامین C، روی و آهن نیاز داره. نمک زیاد آب رو توی بافت نگه می‌داره و ورم رو بیشتر می‌کنه. غذای داغ رگ‌ها رو گشاد می‌کنه و احتمال خونریزی و تورم رو بالا می‌بره. جویدنِ سفت و طولانی هم لب بالا و پایه‌ی بینی رو تکون می‌ده، که توی هفته‌ی اول اصلاً خوشایند نیست. پس هدف رژیم غذایی بعد از عمل بینی چهار چیزه: ترمیم بهتر، ورم کمتر، فشار کمتر به بینی و گوارش راحت‌تر.

برنامه غذایی بعد از عمل بینی در یک نگاه
برنامه غذایی بعد از عمل بینی در یک نگاه

روز عمل و ۲۴ ساعت اول

بعد از بیهوشی، معده حساسه و حالت تهوع شایعه. معمولاً چند ساعت بعد از به هوش اومدن، با اجازه‌ی پرستار، خوردن رو با چند قاشق آب شروع می‌کنید و اگه مشکلی نبود ادامه می‌دید. برای روز اول این‌ها مناسبن:

  • آب، آب‌میوه‌ی طبیعی صاف‌شده و خنک (سیب، هندوانه، آناناس)
  • کمپوت گلابی، سیب یا آناناس
  • سوپ صاف‌شده و ولرم (سوپ جو، سوپ مرغ کم‌نمک)
  • ژله، فرنی، ماست ساده
  • بستنی ساده‌ی وانیلی در حد کم (اگه گلودرد دارید آرام‌بخشه)

چون تنفس از راه دهانه، دهان و گلو خشک می‌شه؛ جرعه‌جرعه و مرتب آب بخورید و یه لیوان آب کنار تخت داشته باشید. از نی استفاده نکنید مگه این‌که جراح‌تون مشکلی باهاش نداشته باشه؛ مکیدن به لب بالا و پایه‌ی بینی فشار میاره.

روز دوم تا پایان هفته‌ی اول

این هفته، هفته‌ی غذاهای نرمه. هر چیزی که با فشار کم زبان و چند بار جویدن خورده بشه خوبه:

  • صبحانه: فرنی، حلیم بدون شکر زیاد، تخم‌مرغ آب‌پز یا املت نرم، نون نرم خیس‌خورده توی شیر، پنیر کم‌نمک، عسل.
  • ناهار و شام: سوپ مرغ و سبزیجات، آش کم‌حبوبات، پوره‌ی سیب‌زمینی، ماهی بخارپز یا کبابی نرم، مرغ ریش‌شده، کته با ماست، خوراک عدسی صاف، ماکارونی نرم با سس ساده.
  • میان‌وعده: موز، انبه، هلو و گلابی رسیده، اسموتی میوه با ماست، آب آناناس یا آب کرفس طبیعی، خرما، کمپوت.

وعده‌ها رو کوچیک‌تر و تعدادشون رو بیشتر کنید؛ پنج شش وعده‌ی سبک بهتر از سه وعده‌ی سنگینه. غذا رو ولرم بخورید، نه داغ.

هفته‌ی دوم تا چهارم

بعد از برداشتن آتل می‌تونید کم‌کم به غذای معمولی برگردید. برنج و خورش، مرغ و ماهی، سبزیجات پخته و سالاد خردشده مشکلی ندارن. هنوز از این‌ها دوری کنید: گاز زدن ساندویچ بزرگ و سیب درسته، استخوان و ته‌دیگ سفت، آجیل سفت و آدامس. نمک رو هم پایین نگه دارید؛ ورم بینی تا ماه‌ها به نمک حساسه. درباره‌ی این‌که ورم چطور کم می‌شه این مقاله رو بخونید.

خوراکی‌هایی که به ترمیم و کاهش ورم کمک می‌کنن

ماده‌ی غذایی چرا خوبه از کجا بگیریم
پروتئین ماده‌ی اولیه‌ی ترمیم بافت مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، عدس، ماست، شیر
ویتامین C کلاژن‌سازی و ترمیم زخم پرتقال و نارنگی، کیوی، فلفل دلمه‌ای، توت‌فرنگی
روی و آهن ایمنی و خون‌سازی گوشت قرمز کم‌چرب، عدس، تخم‌مرغ، اسفناج پخته
فیبر جلوگیری از یبوست آلو و برگه، سبزیجات پخته، جو دوسر، کمپوت گلابی
آب دفع مایع اضافی و رفع خشکی دهان روزی حدود ۸ لیوان، مگه با منع پزشکی

آناناس به‌خاطر آنزیم بروملین بین بیمارها خیلی معروفه و کرفس و جعفری هم به‌خاطر خاصیت ادرارآور ملایمشون. خوردنشون خوبه، ولی معجزه نمی‌کنن؛ پایه‌ی کار همون نمک کم، آب کافی و پروتئینه.

بعد از عمل بینی چی نخوریم؟

  • غذاهای پرنمک: چیپس و پفک، سوسیس و کالباس، کنسرو، ترشی و شور، زیتون شور، سس‌های آماده، فست‌فود. این‌ها مستقیم ورم رو بیشتر می‌کنن.
  • غذا و نوشیدنی داغ: چای و سوپ داغ، مخصوصاً توی هفته‌ی اول. بخار و گرما رگ‌ها رو گشاد می‌کنه. بذارید ولرم بشه.
  • غذاهای تند و پرادویه: باعث آبریزش و عطسه می‌شن و مخاط بینی رو تحریک می‌کنن.
  • خوراکی‌های سفت و جویدنی: آجیل سفت، ته‌دیگ، گوشت سفت، هویج خام، سیب درسته، آدامس.
  • کافئین زیاد: قهوه‌ی غلیظ و نوشابه‌ی انرژی‌زا می‌تونن فشار خون رو بالا ببرن و بدن رو کم‌آب کنن. یکی دو فنجان چای کم‌رنگ ولرم معمولاً مشکلی نداره.
  • الکل: ورم و خونریزی رو بیشتر می‌کنه و با داروها تداخل داره.
  • سیر و زنجبیل زیاد، مکمل‌های گیاهی، امگا۳ و ویتامین E بدون اجازه: بعضی از این‌ها خون رو رقیق می‌کنن و کبودی رو بیشتر. مصرفشون در حد چاشنی غذا معمولاً مشکلی نیست، ولی مکمل و دم‌نوش غلیظ رو با جراح هماهنگ کنید.
  • سیگار و قلیون: خوراکی نیستن ولی جاشون همین‌جاست؛ جدی‌ترین دشمن ترمیم پوست بینی‌ان.

یبوست بعد از عمل بینی رو دست‌کم نگیرید

مسکن‌ها، بی‌تحرکی و کم‌خوردن دست به دست هم می‌دن و یبوست می‌سازن. زور زدن توی دستشویی فشار سر و صورت رو بالا می‌بره و می‌تونه خونریزی بینی رو شروع کنه. برای پیشگیری: آب کافی، آلو و برگه‌ی خیس‌خورده، کمپوت گلابی، روغن زیتون روی غذا، سوپ جو و پیاده‌روی سبک توی خونه. اگه با این‌ها حل نشد، از پزشک‌تون درباره‌ی ملین بپرسید.

تهوع بعد از بیهوشی

اگه بعد از عمل حالت تهوع دارید، با مایعات خنک و شفاف شروع کنید، آروم و کم‌کم بخورید، از غذای چرب و بودار دوری کنید و سرتون رو بالا نگه دارید. استفراغ برای بینی تازه‌عمل‌شده خوب نیست؛ اگه تهوع ادامه داشت به پرستار یا جراح بگید تا داروی ضدتهوع بدن. درباره‌ی بیهوشی و عوارضش توی مقاله‌ی بیهوشی عمومی یا بی‌حسی موضعی بیشتر نوشتیم.

نمونه‌ی برنامه‌ی غذایی یک روز در هفته‌ی اول

  • صبحانه: یک کاسه فرنی یا دو تخم‌مرغ عسلی با نون نرم، یک لیوان آب‌پرتقال طبیعی.
  • میان‌وعده: موز و چند برگه‌ی آلو، یا اسموتی ماست و توت‌فرنگی.
  • ناهار: سوپ مرغ و سبزیجات کم‌نمک، بعد کمی کته با ماهی بخارپز.
  • عصرانه: کمپوت آناناس یا یک لیوان آب کرفس و سیب.
  • شام: پوره‌ی سیب‌زمینی با مرغ ریش‌شده، ماست ساده.
  • قبل از خواب: یک لیوان شیر ولرم؛ شام رو هم سبک و حداقل دو ساعت قبل از خواب بخورید، چون قراره به پشت و با سر بالا بخوابید.

چند نکته‌ی عملی موقع غذا خوردن

  • لقمه‌ها رو کوچیک بگیرید و با دندون‌های عقب بجوید.
  • دهان رو خیلی باز نکنید؛ خنده‌ی شدید و خمیازه‌ی بزرگ هم همین حکم رو دارن.
  • موقع خوردن سوپ داغ، صورت رو بالای بخار نگیرید.
  • بعد از غذا دهان رو با آب بشویید و با مسواک نرم و حرکت ملایم مسواک بزنید؛ لب بالا رو زیاد نکشید.
  • داروها رو طبق دستور، با معده‌ی خالی یا پر، بخورید و آنتی‌بیوتیک رو نصفه رها نکنید.

آب و مایعات؛ ساده‌ترین کاری که خیلی‌ها فراموش می‌کنن

در روزهای اول، تنفس از راه دهان باعث می‌شه دهان و گلو مدام خشک بشه و بدن هم آب بیشتری از دست بده. کم‌آبی، سردرد و یبوست رو بیشتر می‌کنه و حال عمومی رو بدتر. یک بطری آب کنار تخت بذارید و جرعه‌جرعه و در طول روز بنوشید؛ لازم نیست یک‌باره مقدار زیادی آب بخورید. آب ولرم یا خنک بهتر از نوشیدنی خیلی داغ یا خیلی یخه. آب‌میوه‌ی طبیعیِ رقیق، آب‌گوشتِ کم‌نمک و دمنوش‌های ملایمی که جراحتون مشکلی باهاشون نداره هم به تأمین مایعات کمک می‌کنن.

از نی استفاده نکنید مگر این‌که جراحتون گفته باشه اشکالی نداره؛ مکیدن، روی لب بالا و پایه‌ی بینی فشار میاره. نوشابه‌های گازدار هم به‌خاطر نفخ و آروغ، در هفته‌ی اول انتخاب خوبی نیستن.

مکمل و ویتامین بعد از عمل بینی؛ سرخود نه

توی فضای مجازی فهرست بلندی از مکمل‌ها برای «زودتر خوابیدن ورم» پیدا می‌کنید: ویتامین C، زینک، برومِلین (عصاره‌ی آناناس)، آرنیکا و چیزهای دیگه. بعضی از این‌ها رو بعضی جراح‌ها خودشون تجویز می‌کنن، ولی این به معنی بی‌خطر بودنِ مصرف خودسرانه نیست. تعدادی از مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی روی انعقاد خون اثر دارن و می‌تونن احتمال خونریزی یا کبودی رو بیشتر کنن؛ مثل دوزهای بالای ویتامین E، روغن ماهی، سیر به شکل مکمل، جینکو و جینسینگ.

قاعده‌ی ساده اینه: هر چیزی که به شکل قرص، کپسول، پودر یا قطره‌ست، قبل از مصرف با جراح یا داروساز هماهنگ بشه. خودِ غذا (میوه، سبزی، گوشت، حبوبات) منبع مطمئن‌تریه و در مقدار معمول مشکلی ایجاد نمی‌کنه.

اگه گیاه‌خوار هستید یا رژیم خاصی دارید

بدن برای ترمیم بافت به پروتئین کافی نیاز داره. اگه گوشت نمی‌خورید، از ترکیب حبوبات (عدس، نخود، لوبیا)، تخم‌مرغ و لبنیات (اگه مصرف می‌کنید)، توفو و سویا، و مغزهای آسیاب‌شده استفاده کنید. سوپ عدس یا پوره‌ی نخود برای هفته‌ی اول هم نرمه و هم پروتئین داره. اگه دیابت، فشار خون بالا، مشکل کلیه یا رژیم درمانی خاصی دارید، توصیه‌های عمومی این مقاله رو با پزشک خودتون تطبیق بدید؛ مثلاً محدودیت نمک برای فشار خون یا کنترل قند برای دیابت همیشه اولویت داره.

رژیم لاغری رو چند هفته عقب بندازید

بعضی‌ها دوران نقاهت رو فرصت خوبی برای کم‌کردن وزن می‌دونن، چون اشتها کمتره و خونه‌نشین هستن. این کار به ضرر ترمیمه. بدنی که کالری و پروتئین کافی نگیره، زخم رو کندتر جوش می‌ده و خستگی و سرگیجه‌ی بیشتری داره. در یک ماه اول هدفتون «خوب خوردن» باشه، نه «کم خوردن». از طرف دیگه، چون تحرک کمتره، پرخوری با شیرینی و تنقلات هم لازم نیست. وعده‌های کوچیک‌تر و منظم‌تر (پنج تا شش وعده‌ی سبک) هم برای معده‌ای که از داروها اذیت شده بهتره و هم جویدن طولانی لازم نداره.

غذا و داروها

بیشتر مسکن‌ها و آنتی‌بیوتیک‌ها اگه با معده‌ی خالی خورده بشن، معده رو اذیت می‌کنن؛ پس طبق دستور روی نسخه، دارو رو همراه یا بعد از غذا بخورید. اگه جراحتون آنتی‌بیوتیک داده و دچار دل‌پیچه یا اسهال شدید، بهش خبر بدید و سرخود دارو رو قطع نکنید. مصرف الکل در کنار داروها و در دوران ترمیم ممنوعه؛ هم با داروها تداخل داره و هم رگ‌ها رو گشاد و ورم رو بیشتر می‌کنه.

سوالات پرتکرار

بعد از عمل بینی تا چند روز باید غذای نرم خورد؟

معمولاً یک هفته، تا زمان برداشتن آتل. بعدش کم‌کم غذای معمولی رو شروع کنید و جویدنی‌های سفت رو تا حدود یک ماه عقب بندازید.

بعد از عمل بینی چای می‌شه خورد؟

چای کم‌رنگ و ولرم بله؛ چای داغ و پررنگ نه، مخصوصاً توی هفته‌ی اول.

قهوه چطور؟

بیشتر جراح‌ها توصیه می‌کنن هفته‌ی اول قهوه نخورید یا به یک فنجان کم‌رنگ بسنده کنید. بعد از اون در حد معمول مشکلی نداره.

تخم‌مرغ برای بعد از عمل بینی ضرر داره؟

نه. این باور که تخم‌مرغ «زخم رو چرکی می‌کنه» پایه‌ی علمی نداره. تخم‌مرغ یکی از بهترین و نرم‌ترین منابع پروتئینه، مگه این‌که بهش حساسیت داشته باشید.

ماهی و بادمجان چی؟

ماهی منبع عالی پروتئینه و منعی نداره. درباره‌ی بادمجان و «غذاهای حساسیت‌زا» هم اگه قبلاً باهاشون مشکلی نداشتید، دلیلی برای حذف نیست؛ فقط کم‌نمک و کم‌روغن بپزید.

آب آناناس رو از کی شروع کنم؟

خیلی‌ها از یکی دو روز قبل از عمل شروع می‌کنن و تا یک هفته بعد ادامه می‌دن. طبیعی و بدون شکر افزوده باشه. اگه معده‌ی حساسی دارید یا داروی خاصی می‌خورید، با پزشک هماهنگ کنید.

کی می‌تونم فست‌فود بخورم؟

از نظر جویدن بعد از حدود یک ماه؛ ولی هر بار که غذای پرنمک بخورید، فردا صبح ورم بیشتری می‌بینید. تا سه ماه اول هر چی کمتر، بهتر.

لبنیات خلط رو زیاد نمی‌کنه؟

بعضی‌ها با شیر احساس غلیظ شدن ترشحات دارن. اگه شما هم این‌طورید، ماست و دوغ کم‌نمک رو جایگزین کنید.

جمع‌بندی

رژیم غذایی بعد از عمل بینی پیچیده نیست: هفته‌ی اول نرم و ولرم، همیشه کم‌نمک، پروتئین و میوه و آب کافی، و دوری از داغ و تند و سفت. این چند هفته مراعات، توی ورم کمتر و نقاهت راحت‌تر خودش رو نشون می‌ده. برای بقیه‌ی مراقبت‌ها، راهنمای دوران نقاهت عمل بینی و چسب و شستشوی بینی رو ببینید. اگه هنوز عمل نکردید و دارید جراح انتخاب می‌کنید، مقایسه‌ی پزشکان و نظرات بیمارها توی بینی۳۶۰ کمک‌تون می‌کنه.

مشاوره رایگان

اسم و شماره‌ت رو بذار، کارشناس‌های ما در سریع‌ترین زمان باهات تماس می‌گیرن.

نظر شما درباره این مطلب

۰ نظر

هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باش!

نظرت رو بنویس

نظرها پس از بررسی منتشر می‌شن. تجربه‌ی خودت رو بنویس، به کسی توهین نکن و اطلاعات تماس نذار.